Katrien Gaelens -
Adem in, adem uit

In de professionele muziekwereld wordt ademhaling vaak beschouwd als een vanzelfsprekendheid — een stille motor die de muzikale zin voortstuwt. Katrien Gaelens, fluitiste, plaatst de inademing resoluut in het centrum van het podium. Haar workshop is tegelijk een begeleide ademsessie en een fluitconcert, waarbij het publiek niet als passieve toeschouwer aanwezig is, maar als actieve deelnemer met een gesynchroniseerde polsslag.

Het herontdekken van het essentiële

De opzet is schijnbaar eenvoudig: een dertig minuten durende begeleide ademsessie die bijna onmerkbaar overvloeit in een fluitconcert. Toch komt de motivatie achter dit project voort uit een paradox die veel professionals zullen herkennen. Ondanks een carrière gebouwd op "wind" en "lucht", merkte Gaelens dat ze haar eigen ingesleten gewoontes moest ontmantelen.

"Vroeger ademde ik te vaak, te luid en te diep," merkt ze op. Het is een inzicht dat aansluit bij recente verschuivingen in de ademhalingswetenschap. Het klassieke advies om "eens diep in te ademen" is in veel opzichten een misvatting. Geïnspireerd door het werk van James Nestor onderzoekt Gaelens de contra-intuïtieve realiteit van overademen — waarbij een overschot aan zuurstof en een tekort aan CO₂ een muzikant in een staat van voortdurende, lichte fysiologische stress kan houden.

Voor Gaelens lag de weg naar een duurzame praktijk niet in méér controle, maar in het naturalisme van componisten als Salvatore Sciarrino, die de fluit behandelen als een fysiek verlengstuk van het eigen lichaamsritme.

Van fysiologie naar performance

De sessie fungeert als een geleidelijke herijking. Voordat er ook maar één noot klinkt, wordt het publiek door de "fysiologische zucht" geleid — een dubbele inademing gevolgd door een lange, trage uitademing. Het is een techniek om het zenuwstelsel te resetten; iets wat het lichaam vaak instinctief doet tijdens momenten van grote emotionele ontlading.

Door dit in een bewuste, gedeelde ruimte te brengen, zorgt Gaelens ervoor dat het publiek de muziek niet als passieve toeschouwers beleeft, maar als deelnemers met een gesynchroniseerde polsslag. De overgang naar de fluit is dan ook minder een "begin" en eerder een evolutie van de lucht die al door de ruimte beweegt. Wanneer de muziek start, herkent het publiek het materiaal — simpelweg omdat ze het zojuist zelf hebben beoefend.

Adem als textuur

Het repertoire zelf vermijdt het cliché van "meditatiemuziek". In plaats daarvan gebruikt Gaelens composities om adem te verkennen als een korrelige, tactiele substantie. Hier is ademhaling het ritme, de textuur en de structuur. Het is vaak hoorbaar — de scherpe inademing, het sissende loslaten — geïntegreerd in de compositie in plaats van erachter verborgen.

Componisten als Salvatore Sciarrino bieden precies dat kader: muziek waarin de fluit niet langer een instrument is dat adem verbergt achter klank, maar er juist openlijk mee in gesprek gaat. De grens tussen uitvoerder en klankbron vervaagt, en wat overblijft is de pure stroom van lucht als artistiek materiaal op zich.

Een gedeelde atmosfeer

Wat Adem in, adem uit effectief maakt, is het gebrek aan pretentie. Het vermijdt de zweverige taal van "wellness" ten gunste van iets concreters: ademen als een trainbare, essentiële vaardigheid. Hoewel deze inzichten cruciaal zijn voor muzikanten die worstelen met de technische details van frasering, heeft het project een bredere relevantie.

In een cultureel landschap dat vaak geobsedeerd is door het digitale en het afstandelijke, herinnert Gaelens ons aan de meest fundamentele gemene deler die we hebben. Tegen de tijd dat de laatste noot vervaagt, is de herinnering niet alleen muzikaal — er blijft een verhoogd bewustzijn achter van de lucht die we normaal gesproken vergeten te verplaatsen. Het is een ingetogen, professionele herinnering dat kunst, op het meest fundamentele niveau, begint bij een enkele, bewuste teug frisse lucht.